Preconceptiezorg

Wat is preconceptiezorg?

Preconceptiezorg kan omschreven worden als ‘het geheel aan maatregelen dat reeds voor de conceptie genomen kan worden met het oog op het behoud en de bevordering van de  gezondheid van het toekomstige kind en zijn/haar moeder’.
Het doel is het fysiologisch verloop van de zwangerschap te bevorderen en te zorgen voor een goed uitkomst door de vrouw en haar partner zo gezond mogelijk aan de zwangerschap te laten beginnen. Dit geldt niet alleen voor paren met een specifieke voorgeschiedenis, zoals een eerder kind met aangeboren aandoening, maar voor iedereen die zwanger wil worden.

Studies tonen aan dat de basis voor minder gunstige zwangerschapsuitkomsten vaak reeds gelegd wordt vroeg in de zwangerschap, meer bepaald tijdens de organogenese. Deze vindt plaats van dag 17 tot dag 56 na de bevruchting. Vaak zijn vrouwen op dat moment nog niet op de hoogte dat ze zwanger zijn waardoor prenatale zorg  ontbreekt. Daarom is het belangrijk reeds met preventie te beginnen van zodra koppels zwanger wensen te worden.

De preconceptionele consultaties kunnen uitgevoerd worden door een huisarts, een vroedvrouw en/of een gynaecoloog. In deze website benoemen we deze als ‘zorgverlener’. De gegeven aanbevelingen zijn preconceptioneel maar ook in de vroege zwangerschap van belang. In deze periode is de foetus extra kwetsbaar omdat organen en placenta worden gevormd.

Afhankelijk van de gevonden risicofactoren kunnen er meerdere preconceptionele consultaties of zorgverleners nodig zijn.

Aangezien zwangerschap in principe een fysiologisch gebeuren is, moet er voorkomen worden dat er teveel nadruk wordt gelegd op risico’s. Ondanks de opgevolgde adviezen kan een toekomstige zwangerschap toch gecompliceerd verlopen. Stem de informatie en aanbevelingen af op de situatie en de mogelijkheden van het koppel. 

Tijdens de consultaties kan benadrukt worden dat dat het veel vaker goed gaat dan dat het fout gaat, waarbij vervolgens over risico's gepraat kan worden en over zaken om de gezondheid te optimaliseren.

Bronnen:

  • Nederlandse Huisartsen Genootschap 2010. Procedures voor de ontwikkeling van NHG-standaarden, augsutus 2010.

Voor de zorgverlener: Preconceptionele aandachtspunten
  • Bij een actieve zwangerschapswens, bij stopzetten van anticonceptiva,… wijs op de mogelijkheid van een preconceptionele consultatie zodat koppels geïnformeerd zijn en in een zo goed mogelijke gezondheid aan een zwangerschap kunnen beginnen
  • Adviseer te starten met foliumzuur
  • Informeer over en stimuleer tot een gezonde leefstijl
  • Stimuleer zowel mannen als vrouwen om ook voor of in het begin van de zwangerschap te stoppen met roken
  • Adviseer het gebruik van alcohol voor de zwangerschap te vermijden en tijdens de zwangerschap te stoppen
  • Stimuleer het bereiken van een gezond gewicht of gewichtsverlies
  • Wees alert op de voorgeschreven (chronische) medicatie
  • Evalueer welke interventies nodig zijn bij chronische aandoeningen
  • Neem een zorgvuldige familieanamnese af bij zowel de man als vrouw
  • Bespreek de arbeidsomstandigheden van de vrouw en man
  • Besteed speciale aandacht aan lager opgeleiden en allochtonen