Gewicht - Zorgverlener

Advies

Normaal gewicht

  • BMI tussen 18,5 kg/m² en 24,9 kg/m²
  • Adviseer vrouwen om preconceptioneel op gewicht te blijven door gezonde en gevarieerde voeding en lichaamsbeweging

Ondergewicht

  • BMI < 18,5 kg/m² en een normale menstruele cyclus
  • Adviseer om preconceptioneel op gewicht te blijven (bij te komen indien mogelijk)
  • Bij een verstoorde menstruele cyclus, wees alert op mogelijke eetstoornissen en een verstoord zelfbeeld.

Recente gewichtstoename voor de zwangerschap

  • Moedig (behalve bij ondergewichten) aan om preconceptioneel gewicht te verliezen, en eventueel anticonceptie te gebruiken, tot het streefgewicht (opnieuw) is bereikt door gezonde voeding en lichaamsbeweging 

Overgewicht

  • BMI tussen 25 kg/m² en 29,9 kg/m²
  • Moedig vrouwen aan om preconceptioneel alert te zijn voor hun voedings- en bewegingspatroon

Obesitas

  • BMI > 30 kg/m²
  • Moedig vrouwen aan om preconceptioneel gewicht te verliezen, en eventueel anticonceptie te gebruiken, tot het streefgewicht is bereikt.

 

Body Mass Index (BMI)

Het is aan te bevelen om de vrouw te wegen en haar BMI (gewicht (kg)/lengte2 (m2)) te berekenen voor de zwangerschap of tijdens de eerste raadpleging in de zwangerschap.

BMI-waarden:

  • Onder de 18,5 kg/m2 duidt op ondergewicht
  • Tussen de 18,5 kg/m2 en de 24,9 kg/m2 duidt op gezond gewicht
  • Tussen de 25 kg/m2 en de 29,9 kg/m2 duidt op overgewicht
  • Tussen de 30 kg/m2 en de 39,9 kg/m2 duidt op obesitas of zwaarlijvigheid
  • Boven de 40 kg/m2 duidt op ernstige zwaarlijvigheid  (gezondheid.be)

Online BMI calculator:

Normaal gewicht

=> Adviseer vrouwen met een BMI tussen 18,5 kg/m² en 24,9 kg/m² om preconceptioneel op gewicht te blijven door gezonde en gevarieerde voeding en lichaamsbeweging.
 

Ondergewicht

=> Adviseer vrouwen met een BMI < 18,5 kg/m² en een normale menstruele cyclus, om preconceptioneel op gewicht te blijven.

Ondergewicht (BMI<20) kan de vruchtbaarheid verminderen. Eens zwanger, hebben vrouwen met ondergewicht minder kans op  pre-eclampsie, zwangerschapshypertensie en zwangerschapsdiabetes. Echter vroeggeboorte (32 tot 37 weken) (ICSI/NHG) en lager geboortegewicht komen vaker voor bij vrouwen met een laag gewicht dan bij vrouwen met een normaal gewicht (NHG).

Bij een verstoorde menstruele cyclus, wees alert op mogelijke eetstoornissen en een verstoord zelfbeeld. (NHG/AJOG). Vrouwen met eetstoornissen, zoals anorexia nervosa en boulimia nervosa, moeten preconceptioneel geïnformeerd worden over de mogelijke effecten op hun eigen gezondheid en over de risico’s op infertiliteit en complicaties tijdens toekomstige  zwangerschappen. Deze vrouwen moeten aangemoedigd worden zich te laten behandelen alvorens zwanger te worden (AJOG).

Meer informatie :                            

  • Voor patiënten: Vereniging Anorexia Nervosa Boulemia Nervosa: http://www.anbn.be
  • Voor zorgverleners: eetexpert, een partnerorganisatie van de Vlaamse overheid gericht op eet- en gewichtsproblemen, met verschillende methodieken: www.eetexpert.be.
     

Recente gewichtstoename voor de zwangerschap

=> Moedig vrouwen met een recente gewichtstoename (niet bij ondergewichten) voor de zwangerschap aan om preconceptioneel gewicht te verliezen, en eventueel anticonceptie te gebruiken, tot het streefgewicht (opnieuw) is bereikt door gezonde voeding en lichaamsbeweging  (Domus Medica).

Recente gewichtstoename voor de zwangerschap verhoogt het risico op complicaties. Een toename in BMI van 3 eenheden geeft een verhoogde kans op pre-eclampsie, zwangerschapshypertensie, zwangerschapsdiabetes, keizersnede, doodgeboorte en macrosomie.  Deze associaties zijn tevens aanwezig bij vrouwen die preconceptioneel geen overgewicht hadden (NHG/ Domus Medica).(Bogaerts et al, 2013).   

 

Overgewicht

 

=> Moedig vrouwen met een BMI tussen 25 kg/m² en 29,9 kg/m² aan om preconceptioneel alert te zijn voor hun voedings- en bewegingspatroon.

Overgewicht gaat gepaard met een verminderde vruchtbaarheid. Meestal is anovulatie de oorzaak van de subfertiliteit( (NHG). Eens zwanger, hebben vrouwen met overgewicht meer kans op congenitale afwijkingen, zwangerschapsdiabetes en zwangerschapshypertensie, prematuriteit en obstetrische complicaties. (NHG).

Hoewel duidelijk is dat overgewicht geassocieerd is met een verminderde kans op zwangerschap, is het bewijs dat afvallen of bewegen de kans op zwangerschap verhoogt nog niet goed onderbouwd. Sportbeoefening lijkt de kans op subfertiliteit te verminderen. (NHG).
 

Obesitas

 

=> Moedig vrouwen met een BMI > 30 kg/m² aan om preconceptioneel gewicht te verliezen, en eventueel anticonceptie te gebruiken, tot het streefgewicht is bereikt. (NHG/ Domus Medica)

In Vlaanderen start meer dan één vrouw op drie met overgewicht of obesitas (11%) aan de zwangerschap en dit percentage blijft stijgen. Alleenstaande vrouwen, vrouwen met kinderen, allochtone vrouwen en vrouwen met een lagere opleiding lopen het meeste risico op obesitas en op overdreven gewichtstoename tijdens de zwangerschap (Bogaerts A., 2013).

Obesitas vermindert de kans op zwangerschap. Bij een BMI hoger dan 29 kg/m2 zou iedere stijging van de BMI met één punt een verminderde kans op zwangerschap geven van 4%. (NHG) De duidelijkste oorzaak van subfertiliteit bij overgewicht is anovulatie. Maar ook bij ovulatie heeft overgewicht invloed op de zwangerschapskansen bij subfertiele vrouwen (NHG).

Eens zwanger, hebben vrouwen met obesitas een groter risico op prenatale en obstetrische complicaties. Ze hebben een verhoogd risico op het krijgen van een kind met aangeboren afwijkingen(zoals neuralebuisdefect, cardiovasculaire anomalie, verhemelte- en lipspleet, hydrocephalus en extremiteitreductie anomalie (Stothard et al., 2009)) in vergelijking tot vrouwen met een normaal BMI voor de zwangerschap.

Er zou bovendien een verhoogde kans zijn op miskramen, zwangerschapsdiabetes, zwangerschapshypertensie (ICSI), pre-eclampsie, , prematuriteit, macrosomie, dringende sectio en postpartumbloedingen (Heslehurst et al. 2008). Vrouwen met obesitas hebben een hoger perinatale mortaliteit veroorzaakt door een niet uit te leggen intra-uteriene vruchtdood of foetoplacentaire problemen. (NHG/Domus Medica). Tijdens en na de baring hebben deze vrouwen meer kans op een dystocie, inductie, antepartum veneuze thromboembolisme en anesthesie complicaties (ICSI).  Het risico op ongunstige uitkomsten is afhankelijk van de mate van overgewicht. De groep met het hoogste risico zijn vrouwen met morbide obesitas (BMI > 35 kg/m2).

Een gewichtsreducerend programma met dieet-, bewegings- en gedragsveranderend advies strekt tot de aanbeveling bij obese vrouwen die  zwanger willen  worden (Thangaratinam et al.2010). In sommige gevallen, kan preconceptioneel bariatrische chirurgie overwogen worden. (AJOG)
 

Meer informatie over ‘Overgewicht en obesitas bij volwassenen in de huisartsenpraktijk’:

 

-> Gewicht (publiek)

Meer informatie

Online BMI calculator:

Ondergewicht                                                              

Overgewicht en obesitas bij volwassenen in de huisartsenpraktijk:

Voor publiek